Woorden met Y

De Y is in Scrabble en Wordfeud 8 punten waard, net als de X. Er zit maar één Y in de zak. Toch voelt de Y minder hopeloos dan de X: er bestaan bijna twee keer zoveel woorden mee, en een flink deel daarvan ken je gewoon uit het dagelijks leven. Alle letterwaarden staan op letterwaarden.

Hoeveel woorden met een Y zijn er?

In onze Wordfeud-lijst bevatten 3.921 van de 258.183 woorden een Y: 1,52%. Dat is weinig, maar ruim meer dan bij de X (2.156 woorden). Net als de X staat de Y zelden vooraan: 61 woorden beginnen met een Y. Aan het eind zie je hem vaker: 265 woorden eindigen op een Y, bijna allemaal Engelse leenwoorden als BABY en HOBBY.

De meeste Y-woorden komen uit het Grieks. De combinatie sys komt het vaakst voor, gevolgd door typ, hyp, lys en syn. Herken je zo'n stukje, dan zit je vaak goed.

Korte woorden met Y

Het enige tweeletterwoord met een Y is YO. Daarnaast zijn er twaalf drieletterwoorden, met GYM als bekendste.

Bij de vierletterwoorden heb je meer keus dan bij de X: BABY, TYPE, YOGA, JURY en PONY ken je allemaal. Ook de werkwoorden helpen: van typen en gymmen mag je vormen als TYPT, TYPTE, GYMT en GYMDE leggen.

Y-woorden die veel punten opleveren

De Y zit vaak samen met andere dure letters, zoals de C en de H in Griekse woorden of een dubbele B of Z in Engelse. Dat levert hoge scores op, al zonder bonusvakjes:

Zo raak je de Y kwijt

• Gebruik YO. Ligt er een losse O, dan past de Y ervoor. Met YO kun je ook parallel leggen naast een rij met een O erin.
• Denk Grieks. Stukjes als sy-, hy- en cy- zitten in woorden als SYSTEEM, SYMBOOL, SYNTHESE, HYPOTHESE, CYCLUS, ANALYSE en FYSICA. Heb je een S, H of C, kijk dan of je die kunt combineren.
• Denk Engels. Woorden die op een Y eindigen, zoals BABY, HOBBY, LOBBY, RUGBY, JURY, PONY en PARTY, kun je vaak aan een bestaand woord vastleggen.
• Mik op een letterbonus. De Y is op een dubbele letterwaarde 16 punten en op een driedubbele 24.
• Blijf er niet mee zitten. Een Y die aan het eind nog op je rek ligt, kost 8 punten. Speel hem liever weg in een kleine zet.

Is de Y hetzelfde als de ij?

Nee, en dat is een veelgemaakte fout. In Scrabble en Wordfeud is de Y een gewone, losse letter. De ij leg je altijd met twee stenen: een I en een J. RIJK leg je dus als R-I-J-K, en ryk is geen geldig woord. In oude spelling en in familienamen werd de ij soms als y geschreven, maar namen mogen niet op het bord. Meer over de ij lees je in wat je doet met moeilijke letters.

Let ook op meervouden met een apostrof, zoals baby's en hobby's. Wordfeud laat de apostrof weg, dus je legt dan babys. Onze zoeker slaat woorden met een apostrof nu nog over, dus die vormen zie je bij ons niet. Hoe dat zit, staat in welke woorden mag je leggen.

Een joker als Y? Liever niet

Een joker is altijd 0 punten waard, ook als hij een Y voorstelt. De 8 punten van de Y krijg je dan niet. En het helpt zelden: in onze joker-analyse leverde een joker als Y maar in 0,28% van de rekjes een bingo op, tegen 10,5% als R. Gebruik je joker dus liever voor een veelvoorkomende letter.

Waarom komt de Y vooral in leenwoorden voor?

In het oudere Nederlands werd de klank die wij nu als ij schrijven vaak met een y gespeld. Sinds de eerste officiële spelling, begin negentiende eeuw, schrijven we in gewone woorden ij; de y bleef vooral in familienamen hangen. De Y die we nu nog in woorden zien, kennen we daardoor bijna alleen uit woorden die later uit andere talen zijn overgenomen: uit het Grieks (via het Latijn) woorden als SYSTEEM, CYCLUS en FYSICA, en uit het Engels woorden als BABY, HOBBY en RUGBY.

Ook een X op je rek?

De X is ook 8 punten waard, maar heeft juist een voorkeur voor de E en het voorvoegsel ex-. Lees verder in woorden met X. Een overzicht van alle zeldzame letters staat op woordenlijsten voor zeldzame letters.